Restorasyon sırasında 45 tonluk 3 kamyonun cami içindeki görüntüsü tartışma yarattı. İmparator Kapısı girişine vinçle iskele kurulmasını eleştiren uzmanlar, kuyumcu titizliğiyle yapılması gereken çalışmaların ağır tonajlı iş makinalarıyla yapıldığını söyleyerek, UNESCO ilkeleri gereği tarihi yapılarda ağır tonajlı ekipman kullanımının yasak olduğunu hatırlattı. Ayasofya’nın altındaki 1 kilometrelik kanal ve geçitlere de dikkat çekilerek ‘çökme’ tehlikesi vurgulandı. Vakıflar Genel Müdürlüğü ise sürecin tamamen kontrollü ve bilimsel doğrultuda yürütüldüğünü savundu.
Vakıflar Genel Müdürlüğü restorasyonda iş makinalarının kullanımının zorunlu olduğunu söyleyerek Bilim Heyeti ve Koruma Kurulu kararıyla işlemin gerçekleştiğini belirtti. Özel bir platform yapılarak kamyonların sahip olduğu 45 ton ağırlığın zemine dağıtıldığını ve metrekareye 6 ton ağırlığın düşmesinin zemine zarar vermeyeceğini kaydetti.
Dünya mirası bin 500 yıllık Ayasofya-i Kebir Camii restorasyon çalışmaları sırasında, yapıya kamyon ile girilmesi, kamuoyunu ayağa kaldırdı. Kültürel miras uzmanları, bunun uluslararası bilimsel koruma ilkelerine aykırı olduğunu vurgulayarak, yapının zemin yapısı ile narteks girişlerinin tarihsel açıdan son derece hassas olduğuna dikkat çekerken, Vakıflar Genel Müdürlüğü ise özel platform ile zeminin korunduğunu öne sürdü.
Türkiye’nin en önemli anıtsal yapılarından biri olan, dünya mirası Ayasofya-i Kebir Camii’nde restorasyon çalışmaları sürüyor. Ancak bin 500 yıllık yapının ana kubbe güçlendirme projesi kapsamında yürütülen çalışmalar sırasında, kamyon ve vinçlerin İmparator Kapısı’ndan içeri sokulduğuna dair görüntüler, infial yarattı. Sanat Tarihi Derneği (STD) Başkanı Şerif Yaşar’ın paylaşımı sonrası, video ve fotoğraflar sosyal medyada büyük yankı uyandırdı. Görüntülerdeki 15 tonluk kamyonlar ve vinç platformları, zemine yerleştirilen özel taşıyıcı plakalar üzerinde caminin ana girişinden içeri alınırken, pek çok kullanıcı bunu “tarihi dokunun riske atılması” olarak yorumladı. Sanat Tarihi Uzmanı Yelda Yalaman görüntülere “1 değil, 2 adet vinç taşıyan kamyon Ayasofya’nın içinde… Yorum yok” sözleriyle tepki gösterdi. Gazeteci Yusuf Yavuz ise “Türkiye’de restorasyonlar sözün bittiği yere geldi. 1500 yıllık Ayasofya’ya ilk kez dev vinç kamyonu sokuldu. Bakan Ersoy’un açıklaması var mı?” mesajını paylaştı. Yavuz ayrıca, İmparator Kapısı’ndan giriş anını gösteren görüntüleri de paylaşarak ciddi güvenlik ve koruma soruları gündeme getirdi. 21. YY Türkiye Enstitüsü Türk Dünyası Araştırmaları Merkezi Başkanı Coşkun Faik Kavala da “Zemine platform kurulmuş olsa da tonlarca ağırlıktaki araçları Ayasofya’nın içinde görmek hepimizi endişelendirdi. Umarız diğer restorasyonlar gibi olmaz” ifadelerini kullandı.
Kültürel miras uzmanları ise Ayasofya’nın zemin yapısının ve narteks girişlerinin tarihsel açıdan son derece hassas olduğuna dikkat çekerek ağır tonajlı araçların, zemindeki taş döşemeleri ve alt katmanları olumsuz etkileyebileceği uyarısında bulunuyor. Ayasofya’nın 1985 yılından bu yana UNESCO Dünya Mirası Listesi’nde yer aldığını hatırlatarak tüm müdahalelerin uluslararası koruma ilkeleri doğrultusunda yürütülmesi gerektiği konusunda uyarıda bulunan uzmanlar, UNESCO ve ICOMOS ilkelerinin ağır makinelerin anıtsal yapıların içine alınmasını açıkça sakıncalı gördüğünü hatırlatıyor. Bu durumun evrensel koruma ilkelerine aykırı olduğunu belirten uzmanlar, daha maliyetli olsa da elle iskele kurarak çalışılması gerektiğini vurguluyor.