TÜİK’in verilerine göre, 2018 yılında 0,844 olan Türkiye’nin Beşeri Kalkınma Endeksi, 2022 yılı itibarıyla yüzde 1,1’lik artışla 0,854’e yükseldi. Bu değer, Türkiye’nin Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) tarafından belirlenen sınıflandırmaya göre “Çok Yüksek Gelişmişlik” seviyesindeki ülkeler arasında yer aldığını ortaya koydu.
Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı tarafından geliştirilen ve ülkelerin beşeri sermaye yeterliliklerini değerlendirmeye yönelik olan Beşeri Kalkınma Endeksi; yaşam beklentisi, eğitim ve gelir olmak üzere üç temel bileşenden oluşuyor. Türkiye’de bu endeks TÜİK tarafından üretilmeye başlanmış ve ilk kez 2023 yılında ortalama eğitim süresi ile muhtemel eğitim süresi göstergeleri de kamuoyuyla paylaşılmıştı.
Endeksin bileşenleri incelendiğinde, 2018-2022 döneminde eğitim ve gelir alanında gelişmeler kaydedildiği, ancak yaşam beklentisi endeksinde düşüş yaşandığı görüldü.
Eğitim Endeksi, yüzde 3,0 artarak 0,807’ye çıktı.
Gelir Endeksi, yüzde 2,6 artışla 0,875 oldu.
Yaşam Beklentisi Endeksi ise yüzde 2,2 düşüşle 0,882 olarak hesaplandı.
Bu durum, Türkiye’de genel olarak ekonomik ve eğitsel alanda ilerleme kaydedildiğini ancak sağlıkla ilişkili yaşam süresi beklentisinde gerileme olduğunu ortaya koydu.
2022 yılı verilerine göre il düzeyinde en yüksek beşeri kalkınma endeksine sahip şehir 0,891 ile Ankara oldu. Başkenti, 0,886 ile İstanbul ve Kocaeli, 0,870 ile İzmir ve 0,867 ile Muğla izledi. Bu iller, Türkiye’nin hem ekonomik hem de sosyal göstergeler bakımından önde gelen merkezleri olarak öne çıkıyor.