Şubat ayı boyunca kamuya açılan yeni belge yığınları (e-postalar, ajandalar, fotoğraflar, farklı kayıt parçaları) bir tabloyu yeniden kurdu. Epstein’in akademiyle ilişkisi “tek seferlik bir bağış” ya da “bir konferansa katılım” seviyesinde değil. Daha çok, akademinin sinir uçlarına dokunan bir aracılık ve erişim sistemiydi. Nature’ın bu ay yayımladığı analiz, bazı araştırmacıların Epstein’e yayınlar ve vizeler gibi konularda danıştığını ve bağların önceki bilinen çerçevenin ötesine geçtiğini yazdı.
Kahveni almışsın, telefona bildirim düşüyor: “Yeni görev.”
Aynı dosya dalgasını daha geniş anlatan kaynaklar oldu. Scientific American’ın DOJ (Department of Justice / ABD Adalet Bakanlığı) belgelerine dayanan değerlendirmesi, Epstein’in bilimle ilişkisinin sadece bağış üzerinden değil, yayıncılık ve görünürlük üzerinden de bir “meşruiyet devşirme” mekanizması olduğunu anlatıyor.
Ama görev, bir insan kaynakları müdüründen değil bir yapay zeka ajanından geliyor. “Şu adrese git, şu fotoğrafı çek, şu paketi al.”
Dosyalarda dikkat çeken bir ayrıntı var,: MIT’li kuantum fizikçisi Seth Lloyd’un çalışmalarıyla ilgili Scientific American’da yayınlanması düşünülen bir içerikte, “Jeffrey” adının başlığa da eklenmesi gibi bir fikir geçiyor. Dergi bunun yayımlanmadığını söylüyor. Bu küçük ayrıntı bile, Epstein’in bilimi sadece desteklemek için değil, bilim üzerinden kendi adına prestij devşirmek için de kullanmak istediğini gösteriyor.
Bu bir site. Adı da provokatif: RentAHuman.ai.
Peki bilim insanı Epstein’le neden temas etti? Bu sorunun romantik bir cevabı yok: Fon, ağ ve prestij. Akademide para bulmak zor; büyük bağışçılar yalnızca kaynak değil, bazen “kapı” da getirir. Epstein’in hikayesi, işte bu kapıların nasıl açıldığını ve kimi zaman nasıl “normalleştirildiğini” gösteriyor. Scientific American’ın kapsamlı arka plan yazısı da, Epstein’in bilim insanlarını toplamasının bir “entel hobi” olmadığını; hayırseverlik görünümüyle erişim satın aldığını ve özellikle büyük kurumlarda “saygınlık” biriktirdiğini anlatıyor.
Sitenin vaadi basit ve rahatsız edici: “Ajanların bedeni yok. Senin var. Ajanların elleri yok. Senin var.” Platform kendini dijital dünyanın fiziksel uzantısı olarak tanımlıyor.
Yani “AI insanı işe alıyor” fikri başlıkta komik duruyor ama içerideki mantık gayet ciddi, otonom ya da yarı-otonom bir yazılım, fiziksel dünyada yapamadığı işi bir insana devrediyor. Burada yapay zeka ajanı nedir sorusunu bir kez daha kısaca açıklayayım: Sadece cevap veren bir chatbot değil; hedef verildiğinde plan yapıp araçlar (web, uygulamalar, ödeme vb.) kullanarak görevi adım adım tamamlamaya çalışan yapay zeka.
Ama bu sefer dosyalar yalnızca konuşulmuyor; “kurumsal sonuç” üretmeye başlamış görünüyor. Dosyalar yeniden gündeme geldiğinde çoğu zaman “iki gün konuşulur” diye bakılıyor ama bu sefer öyle olacak gibi değil. Mesela geçen hafta iki gelişme oldu:
Bir iş modeli test ediliyor
Nobel ödüllü nörobilimci Richard Axel (Columbia Üniversitesi, 2004 Nobel Tıp/Fizyoloji) Epstein’le ilgili uzun süreli temasları yeniden gündeme gelince, Columbia’daki Mind Brain Behavior Institute’te yürüttüğü eş-direktörlük görevinden ayrıldı.
Kurucular yazılım mühendisi Alexander Liteplo ve Patricia Tani. Sitede yüzbinlerce ‘kiralanabilir insan’ bilgisi görünüyor ama görev sayısı sınırılı yani dev bir işgücü fazlası var!
Harvard’da matematiksel biyolog Martin Nowak (evrimsel dinamikler alanında tanınan akademisyen) Epstein bağlantıları nedeniyle üniversite içinde yeniden inceleme sürecine alındı. Nature, bu incelemenin bir “izin” süreciyle birlikte yürüdüğünü yazdı; aynı güncellemede Harvard’ın eski rektörü, ekonomist Lawrence Summers hakkında da kurum içi değerlendirmelerin sürdüğü belirtildi.
Peki insanlar para kazanıyor mu? Kısa cevap: Evet, ama “düzenli gelir” fabrikası değil. Sitede fiziksel teslimat gibi işler var ve bazı görevler net ücretlerle listelenmiş. Örneğin bir yapay zeka ajanının San Francisco’da postaneden paket aldırmak istemesi veya Anthropic’e çiçek teslimatı gibi görevlerde 110 dolar gibi rakamlar var. Bakın hiç fena değil!Ancak fikir her ne kadar cazip görülse de sistemde çok fazla teknik sorun ve güvenlik açığı var.
Sadece bu örnekler bile, tartışmayı “kişisel ahlak” düzleminden çıkarıp kurumsal sorumluluk alanına taşıyor, üniversiteler, “itibar riskini” artık yaptırıma çevirmek zorunda kalıyor.
Ama burada garip bir şey daha oluyor; biyologlar, fizikçiler, bilgisayar bilimciler de RentAHuman’da profiller açıp becerilerini listelemeye başlamış. Bu iki şeye işaret ediyor:
Bu arada Şubat ayındaki belge dalgası, 2018’de hayatını kaybeden teorik fizikçi Stephen Hawking’e dair bir fotoğrafın tekrar dolaşıma girmesine de yol açtı. People’ın haberine göre Hawking’in ailesi, fotoğraftaki bikinili kadınların bakıcılar olduğunu ve görüntünün 2006’da bir bilim etkinliği sırasında çekildiğini söyledi. Bu, tek başına fotoğraflarla hüküm üretmenin de ne kadar kolay ve ne kadar sorunlu olabileceğini hatırlatıyor.
Bir, ajanların talep edebileceği işler “paket al”dan “deney kur”a kadar genişleyebilir.
Buradaki denge önemli. Fotoğraf tek başına suç kanıtı değil elbette; ama bir kurumun yüksek riskli bir figürle ilişkisi de tek bir fotoğrafla açıklanacak kadar yüzeysel değil. Asıl mesele, “kim kiminle aynı karede” değil; hangi bağış ve hangi erişim mekanizmasıyla neyin meşrulaştırıldığı.
İki, insan emeği yalnızca kas gücü değil; uzmanlık olarak da “kiralanabilir” hale geliyor.
Asıl kırılma ne?
MIT ve Harvard örneği burada özellikle öğretici. MIT tarafı yıllardır “bağışçılık etiği” tartışmasının örnek vakası. MIT, Epstein’le ilişkisine dair ön inceleme raporu yayımladı; ilişkilerin sorunlu taraflarını belgelendi. Harvard da Epstein’ın bağışları ve üniversiteyle bağlantılarına dair kendi raporlarıyla bu ilişkinin boyutunu resmi kayda geçirdi.
Buradaki kritik teknik kelime: MCP. Anthropic’in tanıttığı Model Context Protocol (MCP), LLM uygulamalarının dış araçlara ve veri kaynaklarına “standart” şekilde bağlanmasını amaçlayan açık bir protokol. RentAHuman’ın MCP kullandığı ve bunun ajanların platformla daha kolay entegre olmasını sağladığı iddia ediliyor.