Sözlerime başlarken geçmişte de teşrik-i mesai ettiğim ve sanatıyla da her zaman Türkiye’nin beğenisini kazanmış, siyasetiyle de Türkiye Büyük Millet Meclisi’ndeki gergin anlara güzel mizah üslubuyla katkıda bulunarak gerginliklerin aşılmasını sağlamış Sırrı Süreyya Önder’e acil şifalar diliyorum. Ayrıca Doğan Demir kardeşimizin abisi Orhan Bey de şu anda Varto’da cenaze defin hazırlıkları içindeler. Ona da rahmet diliyorum, ailesine de başsağlığı ve sabır temennilerinde bulunuyorum.
Değerli arkadaşlar, çok geniş kitlelerle ilgili sıkıntıların yaşandığı bir haftayı geride bıraktık. Aslında her hafta böyle de bu hafta özellikle belli kitleler çok ciddi sıkıntılar içinde seslerini yükseltmeye çalışıyorlar. Birincisi tabii çiftçiler… Zirai dondan bahsetmiyorum sadece. Çiftçilerle ilgili çok derin sorunlar var. Onun üzerinde duracağız. İkincisi, gençler… Kimisi hapishanede tutuklu, kimisi sokaklarda, liselerdeki öğretmenlerinin kendilerinden koparılmaması için ayaktalar. İşçiler… Tekstil sektöründe son 13 ayda 80 bin kişi işini kaybetti. Kadınlar… Yine bir kutuplaşma üzerinden normal doğumla sezaryen doğum üzerinden toplumu kutuplaştıran lakayıt bir tartışmanın tarafı haline getiriliyorlar. Ve tabii aile kavramı, bütün aileler…
Şimdi birer birer çarpıcı biçimde ortaya koymaya çalışacağım. Önce çiftçilerimiz… Zirai don bütün ülkeyi vurdu. 36 ilimizde hasar var. Ve hasarlar yüzde 10-20 nispetinde değil, yüzde 80-100 nispetinde. Tarım politikalarından sorumlu genel başkan yardımcımız Mahir Bey, bu zirai don yaşanır yaşanmaz önce Ege’de bir tur yaptı, Manisa’nın bütün ilçelerini, İzmir’i dolaştı, bize kapsamlı bir rapor gönderdi. Şu anda da Kahramanmaraş’a doğru hareket halinde. İl başkanlarımızdan ziraat odalarıyla görüşerek buradaki zararlarla ilgili detaylı bilgi aktarmalarını söyledim.
Malatya felaketi yaşıyor. Malatya, depremden sonra bir zirai don felaketi yaşıyor. Kayısı üretiminin neredeyse yüzde 80’i-100’ü telef olma durumuyla karşı karşıya. Ve bu üretimin gelecek seneki planlamalarında da büyük sıkıntılar olacağı aşikar.
Kahramanmaraş, Afşin, Türkoğlu başta olmak üzere meyve yüzde yüz, narenciye 80 hasarlı. Biraz önce İrfan Bey’le, Kahramanmaraş milletvekilimizle konuştuk. Manisa’da Salihli ve bütün ilçeleri gezdi arkadaşlarımız. Üzümde hasar yüzde 80 ile 100 arası. Çubuklar da zarar gördüğü için gelecek sene de muhtemelen ürün alınamayacak.
Sakarya, Pamukova, Geyve, Taraklı ilçelerinde yüzde 90-95 oranında tahribat var. Erik, ayva, ceviz, şeftali. Hemen hemen bütün ağaçlar etkilendi. Konya, Seydişehir, Beyşehir, kirazda çok iddialı olan ve dünya standartlarında Akşehir, Hadim, Taşkent havzaları kiraz ve diğer erikler, meyveler yok olmuş. Şeker pancarı ve nohut tekrar ekilmek zorunda.
Karaman…Elmasıyla ünlü Karaman, beyaz kirazıyla ünlü Karaman bu sene elma ve kiraz üretemeyecek. Çorum’un Oğuzlar ilçesi, Kırşehir’in Kaman ilçesi cevizle bilinir. Cevizlerimiz bitti diyor, ağaçlarımızda bir tane ceviz kalmadı diyor.
Rize’de çay büyük bir tehlike altında. Karadeniz’in bütün fındık zararı yüzde 80-90. Aksaray’da domates ve biber, Niğde’de patates, Erzincan’da üzüm, Kemaliye’de ceviz, badem, üzüm, Erzurum’da arpa ve kayısı, Uşak’ta badem, ceviz, kayısı, erik, Denizli’nin Pamukkale ve Çal ilçelerinde elma, kayısı, üzüm, Bursa Mudanya’da üzüm bağları ve şeftali hemen hemen tamamıyla tahrip olmuş durumda.
Büyük bir afetle karşı karşıyayız. Bu afetten çıkarılacak dersler var. Ama ondan önce de tarımda nerdeyiz onu sorgulamak lazım. Geçen hafta Sayın Babacan’la birlikte Konya Tarım Fuarı’ndaydık. Çiftçilerimizi dinledik. Tarımla ilgili söylenecek çok söz var ama suyu söyleyeyim. Su diye feryat ediyor çiftçiler, su su su… İklim meselesine biraz sonra gireceğiz. Antalya’nın Aksu ilçesinden gelen, su kaynayan yerden gelen çiftçilerimizde Konya fuarında su diye… Dediler ki bütün sular hidroelektrik santrallerine gidiyor, bize su kalmıyor. Konya’da büyük bir proje olarak başlatılan KOP akamete uğramış durumda. Biz ayrıldıktan sonra Göksu’dan Konya’da Hotamış Barajı’na inecek sular, tesisler, kanallar yapılmadı. Baraj su tuttu, ama kanallar yapılmadığı için barajlar da bozuldu.
Bu nasıl bir tarım politikası Allah aşkına? Su toprak bu halde. Bakın, çarpıcı bir örnek. Kim kâr ediyor tarımdan. Geçen sene 2024’te arpaya 7250 lira verdi bunlar, buğdaya 9250 lira. Çok düşük fiyatlardı, karşı çıktık, gittik konuştuk, ama ne oldu biliyor musunuz? Bir de ithalat yaptılar ve bu fiyatlar arpada 6 bin liraya, buğdayda 8 bin liraya kadar düştü. Şimdi giderken sordum Konya Borsası’na nedir diye fiyatlar? Arpada 11 bin lira, buğdayda 14 bin lira.