Davutoğlu, söze Hür Düşünce Hareketi Genel Başkanı Süleyman Aksoya, siyasi partiler ve STK temsilcilerine teşekkür ederek başladı; hareketin 17 Eylül 2022’deki kuruluş kongresini hatırlattı. 17 Eylül’ü “hüzün ve muhasebe” günü olarak niteleyip, Fatin Rüştü Zorlu ile Adnan Menderesin idamlarına atıf yaptı: “İdam demiyorum; bu bir şehadettir.”
Konuşmasının girişinde, Türkiye’nin “sen–ben değil, biz diyebilen bir kültüre” ihtiyacı olduğunu vurgulayan Davutoğlu, “insanoğlunun varoluşsal iki arayışını” güvenlik ve özgürlük olarak tanımladı; özgürlük olmadan akıl ve vicdanın zedeleneceğini belirtti. “Hür düşünce ancak bir iklimde şekillenir; çöl ikliminde gül yetişmez. Türkiye son yıllarda düşünce açısından çölleşti, düşünce takdir edilmiyor,” dedi.
Oxford’da verdiği dört konferansı, Londra Üniversitesi’ndeki gün boyu dersini ve “Genocide in Gaza” kitabının Avam Kamarası’ndaki tanıtımını aktaran Davutoğlu, Oxford Union başkan yardımcısının bir Türk olduğunu vurguladı; Ahmet Kubilay örneğiyle “gençlerin özgürlük ortamını Türkiye’de bulma kaygısını” paylaştı: “Özgürlük iyiyi çeker. Fatih’in sağladığı adalet İstanbul’u ilim merkezi yaptı.”
Türkiye’nin Afro-Avrasya merkezindeki jeopolitik konumunu hatırlatan Davutoğlu, Fukuyama’nın “Tarihin Sonu” tezini genç yaşta eleştirdiğini anımsatıp “Tarih hızlandı, teknolojiyle daha da hızlanıyor” dedi. Yapay zekâ ve robotikte, “kendi kendini düzelten ve öğreten robotlara” geçişin insanlık için varoluşsal sonuçlar doğurduğunu söyledi.
İkinci Dünya Savaşı sonrası düzenin (BM, IMF, DB, DTÖ, UNESCO) sarsıldığını; 2020’de yayımladığı “Sistemik Deprem ve Dünya Düzeni” çalışmasını anımsatarak Türkiye’nin bu “deprem”e ehliyetli kadrolarla hazırlanması gerektiğini vurguladı: “Beni gelecek seçim değil, Türkiye’yi bu travmada ayağa kaldıracak ehliyet ilgilendirir.”
Londra temaslarında eski dışişleri bakanlarına Trump’ın tutumunu eleştirdiğini söyleyen Davutoğlu, İsrail’le normalleşme çerçevesindeki imzalara rağmen ateşkesin işlemediğini, Filistinlilerin ölmeye devam ettiğini vurguladı. Orta Doğu’ya “bataklık” diyerek uzak durma yaklaşımını coğrafya bilgisi eksikliği saydı; Türkiye’nin Balkanlar-Kafkasya-Ortadoğu ile organik bağlarına dikkat çekti.