Türkiye İş Bankası’nın desteğiyle ODTÜ Deniz Bilimleri Enstitüsü’nün kullanımına sunulan insansız su altı planörü Deniz Kâşifi, 2025 yılında Akdeniz ve Marmara Denizi’nde yürüttüğü ölçümlerle deniz suyu sıcaklıklarındaki artışı, oksijensizleşmeyi ve müsilajın dağılımını inceledi. Elde edilen veriler, her iki denizde de iklim değişikliğinin etkilerinin sürdüğünü gösterdi.
2023 yılından bu yana Türkiye’nin tüm denizlerinde veri toplayan Deniz Kâşifi, Akdeniz’de 2025 yılı boyunca 60 gün süreyle görev yaptı. Bu süreçte 2 bin 100 kilometreden fazla yol kat eden planör, yaklaşık 900 dalış gerçekleştirdi. Çalışma kapsamında Akdeniz’deki deniz girdapları ilk kez bu kadar uzun süreli ve ayrıntılı biçimde ölçüldü.
Toplanan veriler, Doğu Akdeniz’de beklenenden daha dinamik bir girdap yapısı bulunduğunu ortaya koydu. Girdapların taşıdığı ısı ve maddeler aracılığıyla deniz sıcaklıklarının ve su kütlelerinin dağılımında etkili olduğu belirlendi. Özellikle Mersin ve Antalya Körfezi gibi kapalı alanlara taşınan daha serin ve temiz suların, bu bölgelerde suyun yenilenmesine katkı sağladığı tespit edildi.
Deniz Kâşifi, Marmara Denizi’nde ise 30 gün boyunca suda kalarak 600 kilometrelik bir rota üzerinde 807 dalış yaptı. Bu çalışma sırasında Marmara Denizi’nde bugüne kadar gerçekleştirilen en kapsamlı müsilaj ölçümlerinden biri elde edildi. Veriler, müsilajın bir ay boyunca kesintisiz üretildiğini ve geniş bir alana yayıldığını gösterdi.
Özellikle Tekirdağ–Orta Çukur bölgesinde oluşan bir girdabın, müsilajlı su tabakasını yüzeye taşıdığı ve yüzey akıntılarıyla sistemden daha hızlı uzaklaşmasına katkı sağladığı belirlendi. Bu sürecin Marmara Denizi’nde ilk kez uzun süreli ölçümlerle izlenebildiği belirtildi.
Deniz Kaşifi’nin 2025 yılında yaptığı ölçümleri değerlendiren ODTÜ Deniz Bilimleri Enstitüsü Müdürü Prof. Dr. Barış Salihoğlu konuya ilişkin şunları söyledi: