Mükelleflerin kira gelirleri (gayrimenkul sermaye iradı), ücretler, faiz ve temettü gibi menkul sermaye iratları ile değer artış kazançlarını eksiksiz bildirmesi gerekiyor. GİB bünyesinde geliştirilen yeni nesil sistemler; bankalar, finans kuruluşları, kamu kurumları ve özel sektörden gelen verileri tek bir merkezde toplayarak devasa bir veri havuzu oluşturuyor. Bu veriler üzerinden yapılan çapraz kontrollerle, mükelleflerin beyanları ile fiili ekonomik faaliyetleri, para akışları ve işlem hacimleri saniyeler içinde karşılaştırılabiliyor.
Yapay zeka sistemleri, gelir ile beyan arasındaki uyumsuzlukları ve sektörel ortalamalardan sapan finansal davranışları anında tespit ediyor. Bu kapsamda denetim önceliği şu gruplara veriliyor:
Taşınmaz piyasasındaki kayıt dışılığı önlemek amacıyla Mekansal Veri Analizi (MEVA) Projesi etkinleştirildi. Uydu görüntüleri, tapu kayıtları ve coğrafi bilgi sistemlerinin entegre edildiği bu sistemle şunlar analiz ediliyor:
Merkezi Kayıt Kuruluşu (MKK) verileriyle entegre olan sistem, hisse senedi işlemleri, kar payı dağıtımları ve portföy büyüklüklerini detaylıca izliyor. Özellikle yüksek gelir grubundaki mükelleflerin yatırım davranışları ve gelir akışları üzerinden kapsamlı risk profilleri oluşturularak, eksik beyanlar hızlıca saptanıyor.
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, konuya ilişkin yaptığı değerlendirmede vergiye gönüllü uyumun önemine dikkat çekti. Gelişmiş analiz sistemlerinin uyumsuzlukları tespit etme kabiliyetinin arttığını vurgulayan Şimşek, şu uyarılarda bulundu: