Birleşmiş Milletler Avrupa Ekonomik Komisyonu (UNECE) tanımlarına uygun olarak Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verileriyle derlenen bu analiz, kent içi raylı sistemlerin ülkenin ulaşım altyapısındaki kritik rolünü ortaya koyuyor.
Ulaştırma Analisti Özgür Hemdil’in derlediği verilere göre, Türkiye genelinde kent içi raylı sistemler, son 10 yılda toplam 13,7 milyar yolcu taşıdı. Bu rakamın yüzde 56’sını oluşturan 7,7 milyar yolcu ile metro hatları, kent içi ulaşımın temel direği konumunda.
Tramvay hatları ise 3,9 milyar yolcu ile toplam yolcu payının yüzde 28’ini aldı. Başkentray, Gaziray, Marmaray, İzban ve Adaray gibi hafif raylı sistemler (heavy rail system-HRS), 2,1 milyar yolcu taşıyarak birikimli yolcu toplamında yüzde 16’lık bir paya sahip oldu.
Yıllık bazda incelendiğinde, 2015’te 1,1 milyar olan toplam yolcu sayısı, 2024’e gelindiğinde 1,9 milyara ulaşarak 724 milyonluk bir artış kaydetti.
Pandemi döneminde yüzde 44’lük bir düşüş yaşansa da, yolcu sayısı 2022 yılında iki katına çıkarak 2019 öncesi seviyeleri aşmayı başardı. Son on yıla kıyasla, kent içi raylı sistemlerde taşınan toplam yolcu sayısı yüzde 61 oranında arttı.
Bu artış, özellikle hafif raylı sistemlerde baz etkisi de dahil olmak üzere yüzde 107 ile en belirgin şekilde yaşandı. Metro ve tramvay hatlarında ise yolcu artışı sırasıyla yüzde 54 ve yüzde 52 olarak gerçekleşti.
2024 yılında metro hatlarında taşınan yolcu sayısı 1 milyar sınırını aşarken, 2015’e göre 378 milyonluk bir artış gözlemlendi. Tramvay hatları ise 2024 sonunda 510 milyon yolcuya ulaşarak 2015’e göre 175 milyonluk bir artış kaydetti.
Yolcu sayısındaki bu değişimin ardında, hat uzunluklarındaki (tek yön-km) çarpıcı artışlar bulunuyor. Son 10 yılda Türkiye’de metro hatları yüzde 74, tramvay hatları yüzde 81 ve hafif raylı sistemler yüzde 126 oranında büyüdü.
Hat uzunluğundaki yüzde 1’lik artışa karşılık, yolcu sayısındaki artış en fazla hafif raylı sistemlerde (yüzde 0,85) görülmüş, bunu metro (yüzde 0,73) ve tramvay (yüzde 0,64) takip etti.