ABD ve İran’ın silah stokları ne durumda, savaşın kaderini nasıl etkiler?
Dünyanın en saygın ekonomi gazetelerinden Financial Times (FT), bugün manşetten duyurduğu özel analizinde, Orta Doğu’daki çatışmaların küresel gıda zincirini kopardığını ilan etti. Sektör yöneticileri ve analistlerin verilerine dayanan rapora göre; sadece enerji değil, dünyadaki tarımsal üretimin can damarı olan gübre tedariki de tamamen durma noktasına geldi.
Avrupa’nın en büyük gübre grubu olan Yara’nın CEO’su Svein Tore Holsether, FT’ye yaptığı açıklamada, medyanın ve hükümetlerin sadece petrole ve doğalgaza odaklanarak asıl büyük tehlikeyi gözden kaçırdığını belirtti.
Dünya gıda üretiminin yaklaşık yarısını destekleyen azotlu gübrelerin (özellikle Üre) en büyük üreticisinin Orta Doğu olduğunu belirten Holsether, şu korkutucu uyarıyı yaptı: “Bunun küresel gıda üretimi için ne anlama gelebileceğini hafife almamalıyız. Çiftçilerin tarlalarına gübre ulaştıramazsanız, daha ilk hasatta verim (rekolte) yüzde 50’ye kadar düşebilir. 2022’de gördüğümüz gibi, en yüksek bedeli yine en savunmasız olanlar ödeyecek; dünyanın birçok yerinde açlık ve kıtlık yaşanacak.”
Savaş gemilerinin vurulduğu, füzelerin uçuştuğu ve mayınlanma tehlikesi olan Hürmüz Boğazı, küresel tarım için tam bir darboğaza dönüşmüş durumda. CRU verilerine göre, küresel Üre ihracatının yüzde 35’i ve fosfatlı gübrelerin temel maddesi olan Sülfür’ün (Kükürt) yüzde 45’i bu su yolundan geçiyor.
Argus Küresel Gübre Fiyatlandırma Başkanı Sarah Marlow, gemilerin Hürmüz’den geçememesi nedeniyle bölgedeki üreticilerin üretimi kısmayı düşündüğünü, İran’ın ise çatışmalar nedeniyle tüm amonyak üretimini fiilen durdurduğunu açıkladı.