Türkiye’de bir yandan 1 Ocak itibariyle zamlar yağmur gibi gelirken diğer yandan vatandaşın ucuz ürüne ulaşmasını engelleyecek adımlar atılıyor. Yurt dışı internet alışverişlerinde uygulanan vergi muafiyeti 1 Şubat’ta kalkıyor. Karar vatandaşın ucuz ürüne ulaşmasını engellerken aynı ürünü dışarıdan alıp üç-dört katına satan ithalatçının işine geliyor. Benzer adımlar seyahat alanında da atılmaya başlandı. Dünyanın en büyük seyahat sitesi Booking’den sonra aralarında Airbnb’in de olduğu 10 seyahat sitesine erişim engeli getirilmesi için TÜRSAB dava açtı.
irbnb, Expedia, Getyourguide, Viator, Isango, Toursbylocals, Agoda, Trip.com, Hotels.com ve Musement hakkında talepte bulunan TÜRSAB, bu platformların mevzuata aykırı hizmet verdiğini iddia etti. Bu konuda tek yetkilinin kendi üyeleri olduğunu savundu. Açıklamada ‘Bunu tüketiciler mağdur olmasın diye yapıyoruz’ denilse de ücretler bunun aksini gösterdi. Sosyal medyada söz konusu platformlarda konaklamanın daha ucuz olduğu paylaşıldı. Aynı otelin Booking sitesindeki fiyatı 53 bin 757, ETS Tur’da ise 81 bin 16 lira olduğu görüldü.
Vatandasa ucuz tatil de yasak
Alım gücünün hızla düştüğü Türkiye’de vatandaşın yöneldiği ucuz alternatiflere bir kısıtlama daha gündemde. E-ticarette yurt dışından uygun fiyatlı ürün alımının önüne getirilen engellerin ve elektronik ürünlerde IMEI kayıt ücretlerindeki fahiş artışın ardından, bu kez ucuz rezervasyon ve tatil imkânı sunan yurt dışı merkezli turizm platformları hedefte. TÜRSAB’ın aralarında Airbnb’nin de bulunduğu 10 platform için açtığı erişim engeli davası, ‘ucuz olana erişimin’ turizm alanında da sınırlandırılacağı tartışmalarını beraberinde getirdi.
Türkiye’de alım gücünün hızla düşmesiyle birlikte vatandaşın yöneldiği ‘daha ucuz’ alternatifler birer birer devre dışı bırakılırken, bu kez hedefte turizm ve seyahat platformları var. Türkiye Seyahat Acentaları Birliği (TÜRSAB), aralarında Airbnb’nin de bulunduğu yurt dışı merkezli 10 çevrim içi seyahat ve rezervasyon platformu hakkında erişim engeli talebiyle dava açtı. TÜRSAB, söz konusu platformların Türkiye’de mevzuata aykırı şekilde faaliyet yürüttüğünü savunurken, açılan dava; son yıllarda “ucuz olan her şeye erişimin” kısıtlanması yönünde atılan adımların turizm sektörüne yansıması olarak değerlendiriliyor. Birlik, 1618 sayılı kanun uyarınca Türkiye’de satış, pazarlama, tanıtım ve rezervasyon hizmetlerinin yalnızca TÜRSAB üyesi seyahat acentaları tarafından yapılabileceğini vurguluyor. Ancak artan enflasyon, düşen gelirler ve hızla yükselen turizm fiyatları nedeniyle son yıllarda özellikle Airbnb ve Booking gibi platformlar, yerli turist için daha ulaşılabilir seçenekler sunan başlıca alternatifler haline gelmişti. Açık fiyatlar, kullanıcı yorumları, esnek iptal koşulları ve aracısız erişim imkânı, bu platformları cazip kılan başlıca unsurlar oldu. TÜRSAB’ın açtığı dava ise “Türkiye’de ucuz tatil de mi lüks hale geliyor?” sorusunu yeniden gündeme taşıdı.
Turizmdeki bu adım, son yıllarda farklı alanlarda atılan benzer düzenlemelerin devamı olarak değerlendiriliyor. E-ticarette yurt dışından uygun fiyatlı alışverişi mümkün kılan uygulamalar önce 30 avroluk muafiyetin kaldırılmasıyla sınırlandırıldı. Ardından Temu gibi platformların doğrudan yurt dışından satış modelleri kısıtlandı. Elektronikte ise yurt dışından getirilen telefonlar için ödenen IMEI kayıt ücreti yıllar içinde binlerce kat artarak fiilen erişilemez hale geldi. 2017’de 150 lira olan kayıt ücreti 2026’ya geldiğinde 50 bin liraları aştı. TÜRSAB’ın hedef aldığı platformlar yalnızca konaklama sunmuyor. Expedia, Agoda, Hotels.com ve Trip.com gibi siteler otel, uçak bileti ve araç kiralama hizmetleri sağlarken, GetYourGuide ve Viator gibi platformlar etkinlik ve deneyim satışları yapıyor. Birlik, bu faaliyetlerin belge, vergi ve denetim yükümlülüğü olmadan yürütüldüğünü ve haksız rekabet yarattığını savunuyor. Ancak tüketici cephesinde tablo farklı: Artan fiyatlar karşısında daha uygun seçeneklere erişim giderek zorlaşıyor. Türkiye’de çevrim içi rezervasyon platformlarına yönelik müdahaleler yeni değil. 2017’de Booking.com’un Türkiye’deki kullanıcılara kapatılması, aynı yıl şu anki Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy’un şirketi ETS Tur çatısı altında “Odamax” adında, Booking.com benzeri bir platformun açılması dikkat çekmişti.