Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) yayımladığı “İstatistiklerle Aile 2024” verilerine göre, ev sahipliği oranı 10 yılda yüzde 61,1’den yüzde 56,1’e gerilerken, kiracı oranı yüzde 22,1’den yüzde 28’e yükseldi. Buna göre, zorunlu kiracı konumunda yaşayan bireylerin sayısı 24 milyonu aştı. Ortalama hane büyüklüğü dikkate alındığında, kiracı hane sayısı yaklaşık 7,7 milyon oldu.
Aynı dönemde Türkiye nüfusu yaklaşık 8 milyon kişi artarken, bu artışın 6,8 milyonluk kısmını kiracılar oluşturdu. Diğer bir ifadeyle, son 10 yılda nüfusa eklenen her 100 kişiden 85’i kiracı oldu.
Dünya Gazetesi’nin haberine göre, satış rakamlarındaki artışa rağmen ev sahibi oranının düşmesi, konutların büyük bölümünün yatırım amaçlı alındığını ortaya koyuyor. Özellikle ilk el satışlarda banka kredisiyle yapılan alımların payı hızla gerilerken, peşin ya da alternatif yollarla alım yapan varlıklı kesimin etkisi büyüyor.
2014’te toplam satışların yüzde 14,9’u krediyle alınan sıfır konutlardan oluşurken, bu oran 2024’te yüzde 2,6’ya kadar geriledi. Bu yılın ilk dört ayında satılan 454 bin konutun yalnızca 16 bini ipotekli ilk el satış oldu.
Fiyat artışları bakımından Türkiye, OECD ülkeleri arasında açık ara önde. 2015 yılını baz alan konut fiyat endeksine göre, OECD ortalamasında fiyatlar yüzde 87,6 artarken, Türkiye’deki artış yüzde 1.815’e (18 katına) ulaştı. Kiralarda da benzer bir eğilim var: Türkiye’de kiralar 2015’e kıyasla 12 kat arttı, OECD ortalaması ise yüzde 45,7’de kaldı.
Gerçek rakamlara bakıldığında, 2015’te 500 bin TL’ye satılan bir konutun 2024’teki değeri yaklaşık 9,6 milyon TL’ye, aynı yıl 2.500 TL olan kira ise 32.500 TL’ye yükseldi. Bu dramatik artışlar, konuta erişimi dar gelirli gruplar için neredeyse imkânsız hale getirdi.