Borsada “devre kesici” (circuit breaker), piyasa fiyatlarındaki ani dalgalanmaları kontrol altına almak için kullanılan bir mekanizmadır. Belirli bir fiyat değişimi veya endeks düşüşü yaşandığında devreye girerek işlemleri geçici olarak durdurur. Bu sistem, panik satışlarını önlemek ve yatırımcılara durumu değerlendirme fırsatı sunmak amacıyla uygulanır.
Borsada devre kesici süresi, piyasanın genel kurallarına göre değişiklik gösterebilir. Genellikle devre kesici sistemi, işlemleri en az 10, en fazla 30 dakika boyunca durdurur.
Borsa İstanbul, 19 Mart sabahına %6,87’lik düşüşle 10.060 puandan başladı. Bankacılık endeksi %7,02, holding endeksi ise %6,69 oranında değer kaybetti. Tüm sektörler gerilerken, en büyük kayıp %7,56 ile iletişim sektöründe yaşandı.
Örneğin, bir hisse senedi veya endeks belirli bir oranda (genellikle %5 veya daha fazla) değer kaybettiğinde, devre kesici çalışır ve işlemler belirlenen süre boyunca askıya alınır. Bu süre boyunca yatırımcılar piyasa koşullarını analiz edebilir ve aşırı tepki vermekten kaçınabilir.
Borsada devre kesici uygulandığında şu adımlar takip edilir:
Piyasalarda kayıpların %5’i aşmasının ardından devre kesici sistemi devreye girdi. Borsa İstanbul tarafından yapılan açıklamaya göre, saat 09:55:19 itibarıyla devre kesici çalıştırıldı ve şu işlemler uygulandı:
-İlk olarak, piyasa yaklaşık 20 dakika boyunca işlemlere kapatılır.
Pay Piyasası, Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası (VİOP) ile Borçlanma Araçları Piyasası’ndaki işlemler geçici olarak durduruldu.
-Ardından 5 dakikalık bir emir toplama süreci başlar.
Sürekli işlem yöntemi uygulanan paylarda, gayrimenkul ve girişim sermayesi yatırım fonlarında, emtia sertifikalarında saat 10:20’de tek fiyat emir toplama başladı.
-Sonrasında, fiyatların belirlenmesi ve eşleştirme işlemi için 5 dakikalık bir süre daha uygulanır.
10:25’te eşleştirme işlemi yapıldı ve 10:30 itibarıyla işlemler kaldığı yerden devam etti.
-Tüm aşamalar tamamlandığında, borsa tekrar işleme açılır.
VİOP ve Borçlanma Araçları Piyasası’nda da işlemler saat 10:30’da yeniden başladı.
Borsa İstanbul’daki devre kesici uygulaması, ani fiyat dalgalanmalarının etkisini azaltmak ve piyasaya denge kazandırmak amacıyla belirli kurallar çerçevesinde devreye alınıyor.