Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) verilerine göre, Türkiye’de emekli, dul ve yetim aylığı alan dosya sayısı 17 milyona dayandı. Milyonları ilgilendiren bu devasa ekosistemde, farklı dönemlerdeki aylık bağlama oranlarının yarattığı adaletsizlikleri gidermek için teknik hazırlıklara hız verildi. Sabah gazetesinin aktardığı bilgilere göre, hükümetin üzerinde çalıştığı yeni modelle “eşit prim, eşit maaş” ilkesinin hayata geçirilmesi planlanıyor.
Mevcut uygulamada emekli maaşı üç ayrı döneme göre hesaplanıyor: 1999 öncesi, 2000-2008 arası ve 2008 sonrası. Her dönem için farklı Aylık Bağlama Oranı (ABO) ve çarpanlar kullanıldığı için özellikle 1999 öncesi çalışması fazla olanlar açısından avantaj oluştuğu ifade ediliyor.
Sabah’ın aktardığına göre, maaş hesabında sigortalının prime esas kazancı (SPEK), her dönem için ABO, önceki yılın güncelleme katsayısı, önceki yılın enflasyonu ve büyümenin yüzde 30’u ile içinde bulunulan yılın enflasyon artışları gibi başlıklar dikkate alınıyor. Ayrıca sistemin karma yapısının sadeleşmesi, zam farklarının giderilmesi ve aktüeryal dengenin güçlendirilmesi ihtiyaçları vurgulanıyor.
Sorunun, üç ayrı döneme göre farklı hesaplama yapılmasından kaynaklandığı, bu karma yapının emekliler arasındaki maaş dengesini bozduğu belirtiliyor. Çözüm olarak tek bir hesaplama formülüne geçilmesi ve primlere dayalı hesaplamada sabit bir ABO uygulanması öneriliyor.
SSK ve Bağ-Kur emeklilerinin zamlarının 6 aylık enflasyona göre, memur emeklilerinin ise toplu sözleşme düzenine göre artması nedeniyle oranların ayrıştığı aktarılıyor. Çözüm olarak tüm emekliler için ortak bir artış formülü oluşturulması ya da 6 ayda bir yerine aylık enflasyon kadar artış modelinin tartışıldığı ifade ediliyor.