Uzmanlar, çıktı açığı artışının hükümetin ekonomi motorunu soğutamadığının da göstergesi olduğunu söyledi. Tasarrufla ev ve araba alma umudunu yitiren genç ve orta yaş çalışanın elindeki para ile anı yaşayıp mutlu olabileceği harcamalara yöneldiğini da kaydeden uzmanlar turizm, yeme içme, elektronik harcamalarının arttığına dikkat çekti. Bu durum Prof. Kara’nın işaret ettiği ‘çıktı açığı’ tehlikesini tetikledi. Tasarruf yapmayı başaranlar da ev ve araba gibi yatırımlara yöneldi. Buradaki talep artışı da çıktı açığını körükleyen bir diğer önemli etken oldu.
Hazine Bakanı Mehmet Şimşek yönetimindeki ekonomide çıktı açığı verileri enflasyonda tehlike çanlarına işaret etti. Gelecekten umudunu kaybeden gençler tasarruf yapmak yerine tercihini harcamadan yana kullandı. Altın gibi yatırım araçlarındaki yüksek kârlar da elinde parası olanı konut ve araba alımına teşvik etti. Uzmanlar, bunun enflasyon canavarını güçlendirdiğini söyledi.
Ekonomi programının enflasyonla mücadelesinde işler tersine dönmeye başladı. Ekonomi yönetiminin dezenflasyonist alanda başarılı olduğunu söylemesine rağmen veriler ve bizzat Merkez Bankası’nın rakamları enflasyonun tekrar yükseliş trendine girdiğini gösterdi. Prof. Dr. Hakan Kara’nın, enflasyon raporlarındaki çıktı açığı tahminlerine göre hazırladığı grafik, bu parametrenin negatiften hızlı bir şekilde pozitife döneceğini gösteriyor. Hakan Kara bu durumu, “çıktı açığı” verisi ekonomik faaliyetin enflasyonu artıran düzeyde olup olmadığına dair tahmini gösterir. Negatife gittikçe enflasyonda aşağı yönlü baskı belirginleşir. Hazırladığımız grafikte çıktı açığı pozitife doğru hızlı şekilde yükseliyor. Çıktı açığının pozitif olması enflasyonun yükseleceği tahminlerini getirir. Program uygulanmaya başlayalı 30 ay oldu. Ekonomi yönetiminin artık enkaz devraldık bahanesini bırakıp hedeflerle daha uyumlu politikalar tasarlaması gerekiyor. Kamuoyu temenni değil tahmin görmek istiyor” dedi.
Türkiye’de tasarruf etme oranı günden güne düşüyor. Özellikle genç ve orta yaş çalışan kesim tasarruf ederek ev ve araba alma gibi gibi büyük yatırımlardan umudunu kesince elindeki para ile anı yaşayıp mutlu olabileceği harcamalara yöneldi. Turizm, yeme içme, elektronik ve perakende alanlarında harcamalarını artırdı. Tahminlerin artması da Hakan Kara’nın dikkatini çektiği çıktı açığı tehlikesini tetikledi. Şimdiye kadar tasarruf yapmayı başaranlar da ellerindeki altın ve benzeri yatırım araçlarındaki karlarını realize edip ev ve araba gibi yeni yatırımlara dönüştürdü. Buradaki talep artışı da çıktı açığını destekleyen bir diğer önemli etken oldu. Uzmanlar, aslında çıktı açığının artmasının hükümetin ekonomi motorunu soğutamadığının da göstergesi olduğunu söyledi.
2026’ya kadar kemerlerde 4-5 delik sıkılacağına dikkat çeken Ekonomist İris Cibre de sosyal medyasında çıktı açığını ele aldı. Cibre, “Çıktı açığı kısaca, ekonomide potansiyelin enflasyon yaratmayacak kadar en yüksek düzeyde üretmesidir. Çıktı açığı negatif ise, arzın talepten fazla olması, pozitif ise, tam kapasitede üretime karşılık talep fazlası olması demektir. POZİTİF, büyüme dönemlerinde görülür ve enflasyonisttir. NEGATİF, daralma dönemlerinde görülür ve dezenflasyonisttir. Öncelikle, yerel seçim dönemine kadar, faiz artırmak dışında ekonomiyi yavaşlatmadıklarının ispatı bu veriler. Boşuna harcanmış ve kronikleşmiş enflasyon dolayısıyla, ekonomiyi daha sert yavaşlatıyorlar. Merkez Bankasının tahminlerine göre sıkılaşmanın uzun süreceği ve yavaşlamanın 2 yıl daha devamı ve Ocak 2026 itibariyle ancak ekonomik aktivitede toparlanma bekleniyor. 2025 çok, çok zor geçecek ve bunu biliyorlar” dedi.