Ekonomist Mahfi Eğilmez, yapılan değişikliğin yalnızca metodolojiyle sınırlı kalmadığını savundu. Eğilmez, “TÜFE’de yapılan değişiklikler sadece teknik bir güncelleme değil, ölçülen enflasyonun düzeyini ve kamuoyunun algısını doğrudan etkileyecek değişiklikler” ifadesiyle tartışmanın çerçevesini çizdi.
Endeksten çıkarılan kakao, tıraş malzemesi, spor müsabakası bileti, otopark ücreti gibi kalemlerin hâlâ tüketilen, üstelik fiyatı hızla artan kalemler olduğunu hatırlattı. Özellikle kira artışlarının yüksek seyrettiği bir dönemde konutun endeksteki ağırlığının azaltılması dikkat çekti. Eğilmez’in “Bir ayda ne olmuş olabilir ki fiyatlar bu kadar artmış olsun?” sorusu, zamların yıl sonuna değil yıl başına ötelenerek Aralık enflasyonunun düşük, Ocak enflasyonunun ise yüksek gösterildiği yönündeki iddiayı ortaya koydu. Yazısını ise şu cümleyle noktaladı: “Yaklaşımları değiştirebilmek, endeksleri değiştirmekten çok daha önemli.”
Prof. Dr. Hakan Kara ise yeni hesaplama sisteminin enflasyonu daha yüksek ölçme eğiliminde olabileceğini, buna rağmen TÜİK’in bu tercihiyle kurumsal itibarını güçlendirdiğini belirtti. Kara, Ocak ayında ortaya çıkan enflasyon sürprizi ve endeks geçişi sonrasında Merkez Bankası’nın yıl sonu tahminini yüzde 16’dan yüzde 19’a revize edeceğini öngördü. Kendi yıl sonu tahminini ise değiştirmeyerek yüzde 25’te tuttu. “Yeni TÜFE endeksi enflasyonu daha yüksek ölçüyor olabilir. TÜİK’in bunu bile bile yeni endekse geçmesi, bana göre kendi itibarları açısından destekleyici oldu” açıklaması dikkat çekti.
Finansal piyasalar uzmanı İris Cibre ise TÜFE sepetindeki ağırlık değişimlerinin bazı kalemlerde ekonomik gerçeklikle örtüşmediğini savundu. Her yıl sepet ağırlıklarının değiştiğini hatırlatan Cibre, bu değişimin genel prensibinin “manşet üzerinde artış gösteren kalemlerin ağırlığının artması, altında kalanların ise düşmesi” olduğunu belirtti. Ancak bu yılki tabloda bunun tersine örnekler bulunduğunu ifade etti.
Özellikle konut grubuna dikkat çeken Cibre, alt kalemlerdeki artış oranlarının manşetin çok üzerinde olmasına rağmen ağırlığın düşürülmesini sorguladı. Kira fiyatlarının yüzde 61 arttığı bir dönemde bu kalemin ağırlığının sabit kalmasını veya gerilemesini sübvansiyonla açıklamanın mümkün olmadığını söyledi ve “Muhtemelen eski yöntem olsaydı çok daha yüksek çıkacaktı, bu düşmüş hali” değerlendirmesinde bulundu. Giyim grubunda ise artışın enflasyonun altında kalmasına rağmen ağırlığın artırıldığını belirterek “Bir türlü kafama yatmadı bu iş…” ifadesini kullandı.
Cibre ayrıca Merkez Bankası’nın Merkezin Güncesi blogunda yer alan teknik analize de atıfta bulundu. Bu analizde yeni hesaplama yönteminin Ocak ayı enflasyonuna 0,1 puan aşağı yönlü, yıllık enflasyona ise 1 puan yukarı yönlü etki yapacağının yazıldığını hatırlatan Cibre, “Bu blog doğrultusunda, Enflasyon Raporu toplantısında TCMB, %16 hedefi revize eder diye düşündürttü” sözleriyle bu teknik etkinin para politikası tahminlerine de yansıyabileceğini ifade etti.
Merkez Bankası’ndan sepet güncellemesi yorumu: Yıllık enflasyonu 1 puan artırabilir