Literatürde başkalaştırma veya rol yükleme olarak da bilinen bu kavram, sosyal mühendislik çalışmalarının temelini oluşturuyor.
Kişiyi farkında olmadan psikolojik manipülasyon döngüsüne sokan yöntem, muhatabını belirli bir kimliğe hapsederek algı yönetimi yapıyor.
Özellikle siyasi söylemlerde ve pazarlama stratejileri içinde sıkça karşılaşılan bu durum, rol teorisi üzerinden işleyerek bireyin özgür iradesiyle karar verdiği yanılgısını yaratıyor.
Kişilerarası kontrol mekanizmalarının en etkili yollarından biri kabul edilen altercasting, yani rol değişimi teorisi, sosyologlar Eugene A. Weinstein ve Paul Deutschberger tarafından geliştirildi.
İkili, yürüttükleri kapsamlı araştırmalar neticesinde 1 Aralık 1963 tarihinde yayımladıkları ‘Some Dimensions of Altercasting’ (Altercasting’in Bazı Boyutları) isimli makale ile bu kavramı bilim dünyasına sundu.
Çalışma, insanların stratejik hamlelerle sosyal bir role ikna edilmeleri halinde, o rolün gerektirdiği davranış kalıplarını sergilemeye meyilli olduklarını ortaya koydu.
50’ler yeni 20’ler: Zihinsel olarak en keskin olduğunuz dönem başlıyor!
Temelinde güçlü bir ikna mekanizması barındıran teori, rolün psikolojik baskı veya manipülasyon yoluyla kişiye empoze edilmesi prensibiyle çalışıyor.
Etki altına alınan kişi, kendisine sunulan sosyal rolü oynama olasılığını artırıyor.
Bir kişi, karşısındakini arzu edilen şekilde davranmaya teşvik etmek için onu belirli bir ‘kişi türü’ olarak etiketliyor.