Günümüzde ise böyle diktatörlükler değil ama karizmatik liderlere dayalı popülist seçimli-otokrasiler yaygınlaşıyor. Bir tür seçimli otokrasiler yüzyılı…
1930’ları hatırlamamızı gerektiren faktör, kuvvetler ayrılığını ve ferdî özgürlükleri esas alan “liberal demokrasi”nin o zaman yıkılmış, günümüzde ise gerilemiş olmasıdır.
Bu bakımdan 1930’lardan alınacak dersler var.
İKİ AKIM
1930’lar Türkiye’de otoriter parti-devleti rejimi vardır. 1930-1934 arasında iki eğilim ortaya çıktı: Biri Sol-Kemalist “Kadro” dergisi… Öbürü Serbest Fırka ve teorisyeni Ağaoğlu Ahmet Bey’in liberal muhalefeti…
Aralarındaki tartışma, bugün için hala değerlidir, öğreticidir.
Şevket Süreyya ve Yakup Kadri öncülüğünde Kadro dergisi, sıkı bir devletçiliği, hatta açıkça “ferdiyeti sıfırlayan” totaliter bir ideolojiyi savunuyordu. Bu çizgi sonradan Yön dergisi ve Doğan Avcıoğlu tarafından savunulacaktır.
Partisi kapatılan Ağaoğlu Ahmet Bey, Kadro’ya karşı ferdî hürriyetleri, liberal demokrasiyi savunan bir dizi yazı kaleme aldı. Cumhuriyet gazetesinde 13 Ekim 1932’den itibaren yayınlandı. Tartışma büyüdü…
AĞAOĞLU AHMET BEY
Azerbaycanlı Ağaoğlu Ahmet Bey, devrin en donanımlı aydınlarından biridir. Liberal milliyetçidir. İstanbul’un işgalinde İngilizler tarafından diğer vatanseverlerle birlikte Malta’ya sürüldü. Serbest bırakılınca Ankara’da Milli Mücadele kadrosunda yer aldı.
İnkılapçıdır fakat 1926’da Gazi’ye verdiği uzun raporda “inkılap fırkası”ndaki bozulmaları, güç zehirlenmesini anlatmış, daima açık rejimi savunmuştur.
Tek Parti devrinde üniversite kürsüsünde kuvvetler ayrılığını savunabilen tek anayasa profesörüydü. 1933’te Reşit Galip tarafından üniversiteden atılacaktır.
Yorumlar kapalı.