Göbeklitepe, modern arkeoloji sahnesine ilk kez 1963 yılında, Türk ve Amerikalı bilim insanlarının ortak yüzey araştırmalarıyla çıktı. Ancak o dönemde buranın gerçek önemi tam olarak anlaşılamadı. Bölgedeki kireçtaşı blokları ve topografik özellikler, tepenin sadece bir mezarlık olduğu izlenimini uyandırdı. Bu erken çalışmaların sonuçları, Peter Benedict tarafından 1980’de yayımlanarak bilim dünyasına sunuldu. Ancak Göbeklitepe’nin asıl hikayesi, bu ilk verilerin çok ötesindeydi.
Göbeklitepe, diğer Neolitik yerleşimlerin aksine su kenarında, vadi veya ovada değil; Şanlıurfa’nın 15 km kuzeydoğusunda, Harran Ovası’na hakim bir konumda, dağlık bir alanda yer alıyor. 300 metre çapında ve 15 metre yüksekliğindeki bu tepe, konumuyla bile sıradışı bir hikayenin ipuçlarını veriyor. Görüşe ve manzaraya hakim bu stratejik konum, buranın sadece bir yerleşim değil, aynı zamanda ruhani bir merkez olduğunu düşündürüyor.
Gerçek keşif, 1995-2006 yılları arasında Alman Arkeoloji Enstitüsü’nden Prof. Dr. Harald Hauptmann ve ardından Dr. Klaus Schmidt liderliğindeki ekibin, Şanlıurfa Müze Müdürlüğü işbirliğinde başlattığı kesintisiz kazılarla geldi. 2007’den itibaren Bakanlar Kurulu Kararlı Kazı statüsüne geçen Göbeklitepe, Dr. Klaus Schmidt’in olağanüstü çalışmalarıyla dünya gündemine oturdu.
