Van’da otlu peynir üretiminin azalmasının temelinde birden çok faktör yatıyor. Esnafın ortak görüşü, hayvancılığın giderek gerilemesi, köylerin boşalması ve artan girdi maliyetlerinin sektöre büyük darbe vurduğu yönünde. Tarihi Peynirciler Çarşısı’nın esnafları, özellikle hayvan sayısındaki düşüş, kuraklığın etkisi ve göç hareketlerinin üretimi ciddi ölçüde düşürdüğünü belirtiyor.
Peynirciler Çarşısı esnafı Fevzi Metin, 30 yıllık deneyimiyle durumun kritikliğine dikkat çekerek, “Geçen sene 250 lira ile başladı, 350 liraya çıktı. Şu an 600 lira. Köylü 550 diyor, tüketici 600 çok diyor. Ortada kalmışız” dedi. Metin, peynirin artık bir lüks haline geldiğini vurgulayarak, “Fakir gelip peynir kırıntısı alıyor, yoksa peynir alamıyor” sözleriyle dramatik durumu gözler önüne serdi.
Piyasalardaki durgunluk ve düşen satışlar, esnafı zor durumda bıraktı. Peynirciler Çarşısı esnaflarından Mehmet Ayık, içinde bulundukları durumu “Hâlimizi görüyorsunuz, peynirimiz, malımız hep kurudu. Şu an ödemelerimiz var. Vallahi bu sene geçen seneyi arıyoruz, bulamıyoruz. Önceki yılı zaten altınla arasak bulamıyoruz, Allah sonumuzu hayır etsin” sözleriyle özetledi.
Ayık, fiyat artışının sadece ticaretlerini değil, vatandaşın temel beslenme hakkını da etkilediğini belirterek, “Akşam gider soframızda bir ekmek peynirimiz vardı. Bugün onu zaten altınla arasan bulamazsın. Daha peynir de bulamayız” ifadelerini kullandı.
Peynir fiyatlarındaki artış, vatandaşın alım gücünü derinden sarstı. Esnaf Tuncer Bilici, geçen sene 350-400 lira olan peynirin bu sene 600 liraya, tereyağının ise 600 liraya çıktığını hatırlattı. Bilici, 22 bin lira maaş alan bir vatandaşın 600 TL’lik peyniri ve 600 TL’lik tereyağını almasının artık mucizevi bir durum olduğunu dile getirdi.
