Bilim insanları, iklim değişikliğinin buz tabakalarının küçülmesine neden olması durumunda, buzun ağırlığının azalmasının volkanik patlamaları tetikleyebileceğine dikkat çekiyor.
İklim değişikliği ve volkanik patlamalar arasındaki ilişkiye dair AA muhabirine açıklamalarda bulunan Boğaziçi Üniversitesi İklim Değişikliği ve Politikaları Uygulama ve Araştırma Merkezi Yönetim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Murat Türkeş, volkanların jeomorfolojik yapıları ve püskürme şekillerine göre sınıflandırıldığını belirtti.
Volkanik patlamalar sırasında atmosfere yayılan su buharı, karbondioksit, kükürtdioksit ve karbonmonoksit gibi gazların hava ve toprak kirliliğine, çeşitli afetlere ve can kayıplarına yol açabileceğini ifade eden Türkeş, şiddetli püskürmelerin bölgesel veya küresel ölçekte soğumaya neden olabileceğini vurguladı.
Filipinler’de 1991’de meydana gelen Pinatubo volkanik püskürmesinin ardından Türkiye’de iki yıl boyunca sıcaklıkların normalin birkaç derece altında seyrettiğini belirten Türkeş, Antarktika’daki potansiyel volkanik hareketliliğin küresel iklim sistemleri üzerinde etkili olabileceğini söyledi.
“Bugünkü bilgilerimize göre, Antarktika buz kalkanının altında yaklaşık 100’den fazla gizli volkan olduğu tahmin ediliyor. Bunların bazıları yeryüzüne ulaşırken bazıları buzulların altında yer alıyor. Antarktika’daki en aktif volkan olan Erebus Volkanı, Ross Adası’nda bulunuyor ve Stromboli tipi bir yanardağ olarak sınıflandırılıyor. Bu bölgedeki volkanik faaliyetlerin, küresel ısınma ve iklim değişikliği süreçleriyle doğrudan bağlantılı olabileceği değerlendiriliyor.”
Antarktika’daki deniz buzlarının ve bankizlerin küresel ısınma nedeniyle erime sürecine girdiğini belirten Türkeş, bu durumun kritik değişimlere yol açabileceğini ifade etti.
Buzulların erimesiyle birlikte, volkanları besleyen magma odalarındaki basıncın azalabileceğini ve bunun da volkanik aktiviteyi tetikleyebileceğini aktaran Türkeş, şu değerlendirmeyi yaptı:
“Patlamalı volkanlar atmosfere volkanik küller salarak iklim üzerinde soğuma etkisi yaratıyor. Eğer Antarktika’da bugün uyuyan ancak buzulların erimesiyle aktif hale gelebilecek volkanik püskürmeler yaşanırsa, küresel iklimde bölgesel ve uzun vadede küresel ölçekte soğuma etkisi görülebilir. Bu etki, küresel ısınmayı belirli bir ölçüde dengeleyebilir.”
Volkanik patlamaların, yerel sismik hareketliliği artırabileceğini ve bölgedeki buzulların daha hızlı erimesine neden olabileceğini belirten Türkeş, bu süreçlerin küresel iklim sistemleri üzerinde önemli sonuçlar doğurabileceğini kaydetti.
