6 Şubat 2023 tarihinde meydana gelen ve “asrın felaketi” olarak nitelendirilen Kahramanmaraş merkezli depremlerin üzerinden zaman geçmesine rağmen, bölgedeki sismik hareketlilik ve risk tartışmaları devam ediyor. Prof. Dr. Şener Üşümezsoy, YouTube kanalında yayınladığı videoda, fay segmentlerinin ayrılmasının depremi anlamadaki kilit rolüne değindi ve MTA fay haritaları üzerinden yapılan yorumların neden yanıltıcı olabileceğini açıkladı.
Prof. Dr. Şener Üşümezsoy
Prof. Dr. Üşümezsoy, meslektaşlarının sıklıkla kullandığı “aktif fay” kavramının tek başına yeterli olmadığını, bu fayların derecelendirilmesi gerektiğini vurguladı. Üşümezsoy’a göre asıl ayrım, “Kıta kenarı plaka sınırı fayları” ile plaka içindeki ikincil faylar arasında yapılmalı.
Üşümezsoy, “Plaka sınırlarında faylar stres yüklenerek plaka içindeki fayları da hareketlendirir. 6 Şubat depreminde kırılan Amanos Fayı ve Doğu Anadolu Fayı, birincil plaka sınırıdır. Ancak Sürgü ve Çardak fayları plaka içi sınırdır ve ana sınırın etkisiyle çalışır” diyerek, her fayın aynı stres birikimine ve deprem üretme kapasitesine sahip olmadığını belirtti.
Depremin büyüklüğü ve yıkıcılığını analiz eden Üşümezsoy, 7.8 büyüklüğündeki ilk depremin tek bir fay hattının boydan boya kırılmasıyla oluşmadığını, birbirini tetikleyen 4-5 farklı fay segmentinin (asparti) sırayla kırılmasıyla meydana geldiğini söyledi.
Üşümezsoy kırılma anını şöyle detaylandırdı:
Bu zincirleme reaksiyonun anlaşılmamasının, deprem fiziğinin yanlış yorumlanmasına neden olduğunu belirten Üşümezsoy, fayların harita üzerinde cetvelle çizilmiş gibi düz bir hat olmadığını, parçalı yapılar olduğunu hatırlattı.
